مسعود عربشاهی

مسعود عربشاهی (۱۳۱۴-۱۳۹۸) نقاش، مجسمه‌ساز و از هنرمندان پیشرو در هنر معاصر ایران است که در آثارش ترکیبی موفق از هنر انتزاعی مدرن و هندسه‌ی سطح و خط در معماری سنتی ایرانی را به‌نمایش گذاشته است. آثار عربشاهی را از جهت تلفیق شیوه‌های مدرن و سنتی در زمره‌ی هنر سقاخانه‌ دانسته‌اند؛ هرچند که استفاده از مضامین و عناصر سنتی به‌طور مستقیم در آن‌ها دیده نمی‌شود.

مسعود عربشاهی در تهران متولد شد. در نوجوانی هنر را از محمود اولیا و بعدها در هنرستان هنرهای زیبا زیر نظر شکوه ریاضی آموخت. او از جوانی به هنر ایران باستان علاقه‌مند بود و به طراحی، تحقیق و مطالعه درباره‌ی اشیا، اسطوره‌ها و نقوش باستانی در موزه‌ها می‌پرداخت. او در دهه‌ی چهل در بی‌ینال‌های پاریس و تهران و نمایش‌های گروهی بسیاری شرکت کرد. پس از مدتی در دانشکده‌ی هنرهای تزئینی تهران زیر نظر استادانی چون کریم امامی و حسین کاظمی مشغول به تحصیل شد و در سال ۱۳۴۷ مدرک کارشناسی‌ارشد خود در رشته‌ی معماری را دریافت کرد. $$quote$$

در دهه‌ی پنجاه عربشاهی به‌همراه هنرمندانی چون فرامرز پیلارام، مارکو گریگوریان، غلام‌حسین نامی، مرتضی ممیز، سیراک ملکنیان و عبدالرضا دریابیگی، «گروه آزاد نقاشان و مجسمه‌سازان» را تشکیل داد. اعضای این گروه آثار خود را در رویدادهای مهمی چون آرت‌ بازل سوئیس و نمایشگاه بین‌المللی واش آرت به نمایش گذاشتند. عربشاهی در سال ۱۳۵۲ موفق به دریافت جایزه‌ی نمایشگاه بین‌المللی موناکو و جایزه‌ی جشنواره‌ی روز مادر شد.

تحصیل در رشته‌ی معماری و تحقیقات گسترده‌ی این هنرمند در مورد هنر باستان، تأثیر به‌سزایی بر هنر او داشته است. اشاره به مضامین سنتی در آثار عربشاهی به‌شکلی ساختاری و در قالب رنگ اثر، بافت‌های استفاده‌شده، خطوط و سطوح انتزاعی نمایان شده است. نقاشی‌ها و نقش‌برجسته‌های عربشاهی را بازخوانیِ کهن‌الگوها و اسطوره‌ها، عناصر و نمادهای فرهنگی و یادآور پلان‌بندی بناهای تاریخی دانسته‌اند. او از هنر هخامنشی و آشوری و حتی کنده‌کاری‌ها و کتیبه‌های بابلی الهام گرفته؛ تلفیق نقوش دوبُعدی و سه‌بُعدی در آثار وی نیز از دیگر ویژگی‌های برگرفته از هنر باستانی است. همین ویژگی ترکیبِ سنت و مدرنیته سبب شده است که مسعود عربشاهی را در زمره‌ی هنرمندان مکتب سقاخانه بدانند.

این هنرمند در سال ۱۳۶۱ به فرانسه و سپس آمریکا مهاجرت کرد و در آن‌جا به فعالیت هنری خود ادامه داد. یکی از مهم‌ترین آثار عربشاهی در سطح بین‌المللی، نقش‌برجسته‌ی او در ساختمان هالیوود در لس‌آنجلس است. هم‌چنین از شاخص‌ترین کارهای او که پس از بازگشت به ایران (سال ۱۳۷۱) خلق کرده است، می‌توان به نقش‌برجسته‌ی اجراشده در اتوبان مدرس تهران در سال ۱۳۷۴، پروژه‌‌ی سالن کنفرانس آزمایشگاه مکانیک خاک، نقش‌برجسته‌ی سردر سالن اجلاس سران اسلامی در تهران و پروژه‌‌ی اجرایی ساختمان کانون وکلا اشاره کرد که در مساحت‌های بزرگ اجرا شده‌اند.

نقاشی‌های مسعود عربشاهی پس از بازگشت به ایران در نمایش‌‌های انفرادی متعددی در گالری‌‌های سیحون، گلستان، ایرانشهر و موزه‌ی هنرهای معاصر تهران به تماشا گذاشته شد. هم‌چنین نمایش گروهی «سقاخانه» در گالری میم دبی، «بازماندگان هویت تهران» در هفته‌ی تیرآرت سال ۱۳۹۷ و نمایش «۱۰، ۲۰، ۳۰» در گالری طراحان آزاد تهران در سال ۱۳۹۸، میزبان آثار این هنرمند بوده‌اند. مسعود عربشاهی در سال ۱۳۹۸ در تهران به‌علت کهولت سن درگذشت.